ចាប់កសាងនៅក្នុងឆ្នាំ១៩២៧ហើយសម្ពោធនៅឆ្នាំ១៩២៩ ក្រោយព្រះអធិបតីភាព
របស់ព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្ស។
ផ្លូវដែកដែលបានកសាងក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំងចាប់ពីឆ្នាំ១៩២៧-១៩៤២
ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទស៊ីសុវត្ថិមុនីវង្សមាន៤ខ្សែ៖
១. ភ្នំពេញទៅពោធិ៍សាត់ ៖ ១៦៦គ.ម (ឆ្នាំ១៩២៩-១៩៣១)។
២. ពោធិ៍សាត់ទៅបាត់ដំបង៖ ១០៧,៦គ.ម (ឆ្នាំ១៩៣១-១៩៣២)។
៣. បាត់ដំបងទៅមង្គលបុរី៖ ៥៧,១០គ.ម (ឆ្នាំ១៩៣២-១៩៣៣)។
៤. មង្គលបុរីទៅប៉ោយប៉ែត៖ ៥៨,៨៩គ.ម(ឆ្នាំ១៩៣៣-១៩៤២)។
ផ្លូវដែកក្នុងសម័យសង្គមរាស្ត្រនិយមក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទនរោត្តមសីហនុមាន៣ខ្សែ
ចាប់កសាងពីឆ្នាំ១៩៦០-១៩៦៩៖
១. ភ្នំពេញទៅតាកែវ៖ ៧៥ឝ.ម(ឆ្នាំ១៩៦០-១៩៦៦)។
២. តាកែវទៅកំពត៖ ៩២គ.ម (ឆ្នាំ១៩៦៦-១៩៦៧)។
៣. កំពតទៅកំពង់ផែព្រះសីហនុ ៖ ៩៨គ.ម (ឆ្នាំ១៩៦៧-១៩៦៩)។

១.           នាយ ផានីត អាយុ ១៧ឆ្នាំ ធ្វើការក្នុងហាងឡាន

២.           ពូ ហំ អាយុកណ្ដាលមនុស្ស តៃកុងឡាន

៣.          ថៅកែឡាន

៤.           នាង យ៉ាន ប្រពន្ធពូ ហំ

៥.           សុខ … កម្មករឡាន

៦.           មាន … កម្មករឡាន

៧.          គង់ … កម្មករឡាន

៨.           ទ្រី … កម្មករឡាន

៩.           ពួកក្រុមនគរបាល បីនាក់

រឿងនេះជាប្រភេទរឿងប្រឌិតដែលបានកើតឡើងនៅទីក្រុងភ្នំពេញ

អក្សរខ្មែរ មានដើមកំណើតមកពីអក្សរព្រាហ្មី នាសម័យបល្លវៈ និងចាលុក្យៈ។ កាលសម័យនោះបានជាពពួកព្រាហ្មហៅអក្សរដើមនេះថា "អក្សរព្រាហ្មី" ព្រោះពួកព្រាហ្មគេជឿថាអក្សរដើមនេះគឺ "ព្រះព្រហ្ម ជាអ្នកបង្កើត"។
* ចាប់តាំងពីយើងមានអក្សរ រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះអក្សរខ្មែររបានប្រែប្រួល សណ្ឋាន និងទ្រង់ទ្រាយចំនួន ១០លើករួចមកហើយ។
* អក្សរសាស្ត្រខ្មែរ-សៀម៖
- សៀមនិងលាវបានយកលំនាំនៃអក្សរខ្មែរមកប្រើ ដោយប្រើការកែប្រែ លុបសក់ចេញមើលទៅហាក់ដូចជាមនុស្សមានតែក្បាលតែអត់មានសក់។
- ទាំងអក្សរ ទាំងភាសា ទាំងសិល្បៈ ទំនៀមទំលាប់និងព្រះពុទ្ធសាសនាខ្មែរ ត្រូវបានជនជាតិសៀម និងលាវយកទៅប្រើប្រាស់ និងប្រតិបត្តិតាមរៀងរហូតមកដល់ សព្វថ្ងៃ។ អក្សរដែលសៀមប្រើសព្វថ្ងៃគឺ
ជាអក្សរខ្មែរនេះឯង។ សៀមបានខ្ចីអក្សខ្មែរតាំងពីមុនសតវត្សទី១៣។ ចំនែក អក្សរខ្មែរបែបបុរាណដែលយើងហៅថា អក្សរមូលឫអក្សរ
ខមសៀមយកទៅប្រើសម្រាប់សរសេរ បាលីរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ មិនទាន់ឈប់ប្រើសោះឡើយ។ បើអានលិខិតសៀមណាមួយក៏ ដោយយើងនឹងឃើញមានពាក្យដែលខ្ចី ពីខ្មែរនៅក្នុងគ្រប់បន្ទាត់ យ៉ាងតិចមួយម៉ាត់ ឫដល់ច្រើនម៉ាត់ផង។
* ភាសាសៀម និងភាសាខ្មែរមានលក្ខណៈស្រដៀងគ្នាច្រើន ដោយហេតុថា៖
- សៀមខ្ចីពាក្យខ្មែរទៅប្រើច្រើនព្រៃពេកណាស់។
- សៀមនិងខ្មែរខ្ចីពាក្យបាលីមកប្រើខ្លះព្រោះកាន់ព្រះពុទ្ធសាសនាដូចគ្នា។
សៀមយកអារ្យធម៌ខ្មែរទៅប្រើមិនមែនតែក្នុងរយៈពេល១០០០ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះទេ (ពីសតវត្សទី៣ ដល់សតវត្សទី១៣ ក្នុងពេលដែលថៃស្ថិតនៅក្រោមបង្គាប់ខ្មែរ) គឺរហូតដល់ចុងសតវត្សទី១៦ពេលដែលថៃវាយបែកបន្ទាយលង្វែក។